Joe Cillen’s MS Noordereiland

Joe Cillen gelooft er heilig in: eens zal het motorschip Noordereiland zich losmaken van de wal en koers zetten naar een paradijselijk oord. Al vijftien jaar droomt de kunstenaar ervan om van het Rotterdamse eiland in de Maas, dat als een soort Ile de la Cit de schakel vormt tussen Noord en Zuid, een reusachtig schip te maken. Stroomafwaarts zal de tocht van het M/S Noordereiland gaan, dwars door de Erasmusbrug heen, waarna het schip met bewoners en al het ruime sop zal kiezen.

Door: Sandra Smallenburg NRC
Datum:12 januari 2001

Nieuws_5_2006_Poop

Wanneer je de plattegrond van Rotterdam bekijkt, lijkt Cillens gedachte niet eens zo gek. Het Noordereiland heeft inderdaad de vorm van een langgerekt vaartuig. Met een beetje fantasie stel je je voor dat Rotterdam de scheepswerf is, waarin het Noordereiland als een mammoettanker voor anker ligt. De Willemsbrug aan de noordzijde en de Koninginnebrug aan de zuidzijde zouden dan de trossen kunnen zijn die het schip in bedwang houden.

Het varen zit Joe Cillen (1945) in het bloed. Hij werd geboren in het Belgische dorp Paal volgens de Rotterdammer is die naam een anagram van het utopische eiland Pala uit de roman van Aldous Huxley en leidde in zijn jonge jaren een ruig leven vol drugs en alcohol. In dat `vorige leven’ was Cillen achtereenvolgens mijnwerker, delinquent, smokkelaar en matroos op de wilde vaart. Pas op latere leeftijd ging Cillen naar de academie. Nu runt hij op de benedenverdieping van zijn woning op het Noordereiland sinds vijftien jaar de NE Gallery, waar hij naast eigen werk ook incidenteel tentoonstellingen van andere kunstenaars exposeert. Cillen is van vele markten thuis, zo blijkt uit zijn visitekaartje: behalve kunstenaar is hij ook kok en duikinstructeur, en zijn galerie doet tevens dienst als vergaderruimte, clubhuis, naaiatelier en badhuis.

Cillens fantasierijke plan voor het motorschip was tot voor kort een goedbewaard geheim, dat alleen bekend was bij de ongeveer drieduizend eilandbewoners. Hij berichtte erover in het Scheepsjournaal, een krantje bestemd voor alle `opvarenden van het M/S Noordereiland’, dat hij regelmatig huis-aan-huis verspreidde. Maar langzamerhand neemt het plan steeds serieuzere vormen aan. En nu Rotterdam dit jaar Culturele Hoofdstad is, wil de kunstenaar zijn idee wereldkundig maken.
In de NE Gallery staat een maquette van het M/S Noordereiland. Cillen wijst op het nieuwe appartementencomplex aan de voet van de Willemsbrug een ontwerp van de Belgische architect Bob van Reeth dat in 2002 zal worden opgeleverd. Bovenop dit gebouw, in de glazen liftkokers, zal de kunstenaar groene en rode lampen plaatsen die als bakboord- en stuurboordlichten zullen fungeren, zodat iedereen het schip al van verre kan zien aankomen. De kosten van het project, zo’n 75.000 gulden, worden gefinancierd door de projectontwikkelaar, het Centrum Beeldende Kunst en woningbouwvereniging De Nieuwe Unie.

De Nieuwe Unie zal ook bijdragen aan het vlaggenproject dat Cillen dit jaar wil uitvoeren. Op de 1.700 woningen van het eiland door de kunstenaar kajuiten genoemd zullen evenzoveel vlaggenstokken gemonteerd worden, waarin de bewoners een vlag van hun eigen voorkeur kunnen lateren wapperen. De naaimachines waarmee de honderden vlaggen door vrijwilligers uit de buurt gemaakt zullen worden, staan al op een lange tafel uitgestald in de galerie. Het is de bedoeling dat het M/S Noordereiland straks bij zijn maiden-trip vol komt te hangen met vlaggen die de vele nationaliteiten op het eiland weerspiegelen, net als ieder ander schip dat zijn eerste vaart onderneemt. Het Noordereiland moet het vlaggenschip van Rotterdam 2001 worden, zegt Cillen.

De droom van de zeeman om met het eiland weg te varen heeft inmiddels menig kunstenaar en buurtbewoner genspireerd. Er zijn plannen om op het eiland eigen geld en postzegels uit te geven, er wordt een scheepsopera gecomponeerd en er moeten fruitbomen op de kades komen, om de bemanning voor scheurbuik te behoeden. Onlangs liet de Belgische kunstenaar Panamarenko, bekend om zijn zelfgebouwde vliegtuigen, weten dat hij wel genteresseerd was in het ontwerpen van een aandrijvingsmechanisme voor het schip.

Maar het is de vraag of het M/S Noordereiland zo’n stuwmechanisme nodig heeft. Volgens scheepsfilosoof Henk Oosterling haalt het schip zijn energie ergens anders vandaan. ,,Het beweegt zich voort op verbeeldingskracht die het put uit de gedachtewereld en het ideengoed van alle opvarenden”, schrijft hij in het laatste Scheepsjournaal. ,,Niet alleen de concrete aardse gedachten van de bemanning, maar ook de wensbeelden van verstekelingen die nog niet zijn ontdekt en van drenkelingen die in de loop van de tijd zijn opgepikt. Zelfs als de gedachtengolven te woelig worden, kan het schip hoogstens op geestdrift raken.”

NE GalleryMaaskade 140 b

Openeningstijden:
Do – Zo
12:00 – 18:00 uur
of op afpraak

Tel: 010 – 4136871

Internet Blog:
joecillen.blogspot.com

Email: abjc@xs4all.nl

NEgallery_01

NEgallery_02

NEgallery_03